(1)మరీచి కొడుకు కశ్యప ప్రజాపతి. బ్రహ్మదేవుడి కుడి చేతి బొటన వేలి నుండి దక్షుడు అనే పురుషుడు, ఎడమచేతి బొటన వేలి నుండి ధరణి అనే స్త్రీ జన్మించారు. వారు ఇరువురికి వెయ్యి మంది మహా రుషులు జన్మించారు. (2)బ్రహ్మ మానస పుత్రులలో రెండవ వాడైన అంగిరుసున కు, ఉతధ్యుడు, బృహస్పతి, సంవర్తుడు అనే కొడుకులు పుట్టారు. బృహస్పతి దేవతలకు గురువు ఐనాడు. (3).అత్రి అనే మానసపుత్రునికి అనేక మంది మహా మునులు జన్మించారు.(4) పులస్త్యుడు అనే బ్రహ్మ మానసపుత్రునకు, రాక్షసులు జన్మించారు. (5)పులహుడు అనే మానస పుత్రునకు, కిన్నరలు, కింపురుషులు జన్మించారు.(6)క్రతువు అనే మాన సపుత్రునకు పక్షి జాతి పుట్టింది.

॥ శ్రీః ॥
8.22. అధ్యాయః 022
Mahabharata - Karna Parva - Chapter Topics
కృష్ణతుల్యసారథేరభావాత్స్వస్యార్జునాన్న్యూనతాం మన్యమానేన కర్ణేన దుర్యోధనం ప్రతి శల్యస్య సారథ్యే నియోజనచోదనా॥ 1 ॥
Mahabharata - Karna Parva - Chapter Text

ధృతరాష్ట్ర ఉవాచ। 8-22-0x(4871)(55912)
స్వేన చ్ఛందేన నః సర్వానవధీద్వ్యక్తమర్జునః।
న హ్యస్య సమరే ముచ్యేదంతకోఽప్యాతతాయినః॥ 8-22-1(55913)
పార్థో హ్యేకోఽహరద్భద్రామేకశ్చాగ్నిమతర్పయత్।
ఏకశ్చేమాం మహీం జిత్వా చక్రే బలిభృతో నృపాన్॥ 8-22-2(55914)
ఏకో నివాతకవచనానహనద్దివ్యకార్ముకః।
ఏకః కిరాతరూపేణ స్థితం శర్వమయోధయత్॥ 8-22-3(55915)
ఏకో హ్యరక్షద్భరతానేకో భవమతోషయత్।
తేనైకేన జితాః సర్వే మదీయా హ్యుగ్రతేజసః॥ 8-22-4(55916)
న తే నింద్యాః ప్రశస్యాస్తే యత్తే చక్రుర్బ్రవీహి తత్।
తతో దుర్యోధనః సూత పశ్చాత్కిమకరోత్తదా॥ 8-22-5(55917)
సంజయ ఉవాచ। 8-22-6x(4872)
హతప్రహతవిధ్వస్తా వివర్మాయుధవాహనాః।
దీనస్వరా దూయమానా మానినః శత్రునిర్జితాః॥ 8-22-6(55918)
శిబిరస్థాః పునర్మంత్రం మంత్రయంతి స్మ కౌరవాః।
భగ్నదంష్ట్రా హతవిషాః పాదాక్రాంతా ఇవోరగాః॥ 8-22-7(55919)
తానబ్రవీత్తతః కర్ణః క్రుద్వః సర్ప ఇవ శ్వసన్।
కరం కరేణ నిష్పీడ్య ప్రేక్షమాణస్తవాత్మజం॥ 8-22-8(55920)
యత్తో దృఢశ్చ దక్షశ్చ ధృతిమానర్జునః సదా।
సంబోధయతి చాప్యేనం యథాకాలమధోక్షజః॥ 8-22-9(55921)
సహసాఽస్త్రవిసర్గేణ వయం తేనాద్య వంచితాః।
శ్వస్త్వహం తస్య సంకల్పం సర్వం హంతా మహీపతే॥ 8-22-10(55922)
ఏవముక్తస్తథేత్యుక్త్వా సోఽనుజజ్ఞే నృపోత్తమాన్।
తేఽనుజ్ఞాతా నృపాః సర్వే స్వాని వేశ్మాని భేజిరే॥ 8-22-11(55923)
సుఖోషితాస్తాం రజనీం హృష్టా యుద్వాయ నిర్యయుః।
తేఽపశ్యన్విహితం వ్యూహం ధర్మరాజేన దుర్జయం।
ప్రయత్నాత్కురుముఖ్యేన బృహస్పత్యుశనోమతాత్॥ 8-22-12(55924)
అథ ప్రతీపకర్తారం ప్రవీరం పరవీరహా।
సస్మార వృషభస్కంధం కర్ణం దుర్యోధనస్తదా॥ 8-22-13(55925)
పురందరసమం యుద్వే మరుద్గణసమం బలే।
కార్తవీర్యసమం వీర్యే కర్ణం రాజ్ఞోఽగమన్మనః॥ 8-22-14(55926)
సర్వేషాం చైవ సైన్యానాం కర్ణమేవాగమన్మనః।
సూతపుత్రం మహేష్వాసం బంధుమాత్యయికేష్వివ॥ 8-22-15(55927)
ధృతరాష్ట్ర ఉవాచ। 8-22-16x(4873)
తతో దుర్యోధనః సూత పశ్చాత్కిమకరోత్తదా।
యద్వోఽగమన్మనో మందాః కర్ణం వైకర్తనం ప్రతి॥ 8-22-16(55928)
అప్యపశ్యత రాధేయం శీతార్తా ఇవ భాస్కరం।
కృతేఽవహారే సైన్యానాం ప్రవృత్తే చ రణే పునః॥ 8-22-17(55929)
`దుర్యోధనం చ తత్రాజౌ పాండవేన భృశార్దితం।
పరాక్రాంతాన్పాండుసుతాందృష్ట్వాఽపి భృశార్దితం'॥ 8-22-18(55930)
కథం వైకర్తనః కర్ణస్తత్రాయుధ్యత సంజయ।
కథం చ పాండవాః సర్వే యుయుధుస్తత్ర సూతజం॥ 8-22-19(55931)
కర్ణో హ్యేకో మహాబాహుర్హన్యాత్పార్థాన్ససృంజయాన్।
కర్ణస్య భుజయోర్వీర్యం శక్రవిష్ణుసమం యుధి॥ 8-22-20(55932)
తస్య శస్త్రాణి ఘోరాణి విక్రమశ్చ మహాత్మనః।
కర్ణమాశ్రిత్య సంగ్రామే మత్తో దుర్యోధనో నృపః॥ 8-22-21(55933)
దుర్యోధనం తతో దృష్ట్వా పాండవేన భృశార్దితం।
పరాక్రాంతాన్పాండుసుతాందృష్ట్వా చాపి మహారథః॥ 8-22-22(55934)
కర్ణమాశ్రిత్య సంగ్రామే మందో దుర్యోధనః పునః।
జేతుముత్సహతే పార్థాన్సపుత్రాన్సహకేశవాన్॥ 8-22-23(55935)
`యః సౌబలం తథా తాత నీతిమానితి మన్యతే।
కర్ణం చాగ్రతిమం యుద్వే దేవైరపి దురుత్సహం॥ 8-22-24(55936)
మన్యతేఽభ్యధికం పార్థాదేవం చాస్య హృది స్థితం।
విజేష్యతి రణే కర్ణ ఏకః పర్థాన్ససోమకాన్।
మమ చైవ సదా మందః శంసతే నిత్యమగ్రతః'॥ 8-22-25(55937)
అహో బత మహద్దుఃఖం యత్ర పాండుసుతాన్రణే।
నాతరద్రభసః కర్ణో దైవం నూనం పరాయణం॥ 8-22-26(55938)
అహో ద్యూతస్య నిష్ఠేయం ఘోరా సంప్రతి వర్తతే॥ 8-22-27(55939)
అహో తీవ్రాణి దుఃఖాని దుర్యోధనకృతాన్యహం।
సోఢా ఘోరాణి బహుశః శల్యభూతాని సంజయ॥ 8-22-28(55940)
సౌబలం చ తదా తాత నీతిమానితి మన్యతే।
కర్ణశ్చ రభసో నిత్యం రాజా త చాప్యనువ్రతః॥ 8-22-29(55941)
యదేవం వర్తమానేషు మహాయుద్వేషు సంజయ।
అశ్రౌషం నిహతాన్పుత్రాన్నిత్యమేవ వినిర్జితాన్॥ 8-22-30(55942)
న పాండవానాం సమరే కశ్చిదస్తి హతః కిల।
స్త్రీమధ్యమివ గాహంతే దైవం తు బలవత్తరం॥ 8-22-31(55943)
సంజయ ఉవాచ। 8-22-32x(4874)
[రాజన్పూర్వనిమిత్తాని ధర్మిష్ఠాని విచింతయ]। 8-22-32(55944)
అతిక్రాంతం హి యత్కార్యం పశ్చాచ్చింతయతే నరః।
తచ్చాస్య న భవేత్కార్యం చింతయా చ వినశ్యతి॥ 8-22-33(55945)
తదిదం తవ కార్యం తు దూరప్రాప్తం విజానతా।
న కృతం యత్త్వయా పూర్వం ప్రాప్తాప్రాప్తవిచారణం॥ 8-22-34(55946)
ఉక్తోఽసి బహుధా రాజ్ఞన్మా యుధ్యస్వేతి పాండవైః।
న చ తత్త్వగ్రహీర్ద్వేషాత్పాండవేషు విశాంపతే॥ 8-22-35(55947)
త్వయా పాపాని ఘోరాణి సమాచీర్ణాని పాండుషు।
త్వత్కృతే వర్తతే ఘోరః పార్థివానాం జనక్షయః॥ 8-22-36(55948)
తత్త్విదానీమతిక్రాంతం మా శుచో భరతర్షభ।
శృణు సర్వం యథావృత్తం ఘోరం వైశసముచ్యతే॥ 8-22-37(55949)
ప్రభాతాయాం రజన్యాం తు కర్ణో రాజానమభ్యయాత్।
సమేత్య చ మహాబాహుర్దుర్యోధనమథాబ్రవీత్॥ 8-22-38(55950)
కర్ణ ఉవాచ। 8-22-39x(4875)
అద్య రాజన్సమేష్యామి పాండవేన యశస్వినా।
నిహనిష్యామి తం వీరం స వా మాం నిహనిష్యతి॥ 8-22-39(55951)
బహుత్వాన్మమ కార్యాణాం తథా పార్థస్య భారత।
నాభూత్సమాగమో రాజన్మమ చైవార్జునస్య చ॥ 8-22-40(55952)
ఇదం తు మే యథాప్రజ్ఞం శృణు వాక్యం విశాంపతే।
అనిహత్య రణే పార్థం నాహమేష్యామి భారత॥ 8-22-41(55953)
హతప్రవీరే సైన్యేఽస్మిన్మయి చావస్థితే యుధి।
అభియాస్యతి మాం పార్థః శక్రశక్తివినాకృతం॥ 8-22-42(55954)
తతః శ్రేయస్కరం యచ్చ తన్నిబోధ జనేశ్వర।
ఆయుధానాం చ మే వీర్యం దివ్యానామర్జునస్య చ॥ 8-22-43(55955)
కార్యస్య మహతో భేదే లాఘవే దూరపాతనే।
సౌష్ఠవే చాస్త్రపాతే చ సవ్యసాచీ న మత్సమః॥ 8-22-44(55956)
ప్రాణే శౌర్యేఽథ విజ్ఞానే విక్రమే చాపి భారత।
నిమిత్తజ్ఞానయోగే చ సవ్యసాచీ న మత్సమః॥ 8-22-45(55957)
సర్వాయుధమహామాత్రం విజయం నామ తద్వనుః।
ఇంద్రార్థం ప్రియకామేన నిర్మితం విశ్వకర్మణా॥ 8-22-46(55958)
యేన దైత్యగణాన్రాజంజితవాన్వై శతక్రతుః।
యస్య ఘోషేణ దైత్యానాం వ్యాముహ్యంత దిశో దశ॥ 8-22-47(55959)
తద్భార్గవాయ ప్రాయచ్ఛచ్ఛక్రః పరమసంమతం।
తద్దివ్యం భార్గవో మహ్యమదదద్వనురత్తమం॥ 8-22-48(55960)
తేన యోత్స్యే మహాబాహుమర్జునం జయతాం వరం।
యథేంద్రః సమరే సర్వాందైతేయాన్వై సమాగతాన్।
`నిజఘాన తథా సర్వాంజేష్యామి యుధి పాండవాన్'॥ 8-22-49(55961)
ధనుర్ఘోరం రామదత్తం గాండీవాత్తద్విశిష్యతే।
త్రిస్సప్తకృత్వః పృథివీ ధనుషా యేన నిర్జితా॥ 8-22-50(55962)
ధనుషో హ్యస్య కర్మాణి దివ్యాని ప్రాహ భార్గవః।
తద్రామో హ్యదదన్మహ్యం తేన యోత్స్యామి పాండవం॥ 8-22-51(55963)
అద్య దుర్యోధనాహం త్వాం నందయిష్యే సబాంధవం।
నిహత్య సమరే వీరమర్జునం జయతాం వరం॥ 8-22-52(55964)
సపర్వతవనద్వీపా హతవీరా ససాగరా।
పుత్రపౌత్రప్రతిష్ఠా తే భవిష్యత్యద్య పార్థివ॥ 8-22-53(55965)
నాశక్యం విద్యతే మేఽద్య త్వత్ప్రియార్థం విశేషతః।
సంయగ్ధర్మానురక్తస్య సిద్విరాత్మవతో యథా॥ 8-22-54(55966)
న హి మే విక్రమం సోఢుం స శక్తోఽగ్నిం తరుర్యథా।
అవశ్యం తు మయా వాచ్యం యేన హీనోఽస్మి ఫల్గునాత్॥ 8-22-55(55967)
జ్యా తస్య ధనుషో దివ్యా తథాఽక్షయ్యే మహేషుధీ।
సారథిస్తస్య గోవిందో మమ తాదృంగ విద్యతే॥ 8-22-56(55968)
తస్య దివ్యం ధనుః శ్రేష్ఠం గాండీవమజితం యుధి।
విజయం చ మహద్దివ్యం మమాపి ధనురుత్తమం॥ 8-22-57(55969)
తత్రాహమధికః పార్థాద్వనుషా తేన పార్థివ।
యేన చాప్యధికో వీరః పాండవస్తన్నిబోధ మే॥ 8-22-58(55970)
రశ్మిగ్రాహశ్చ దాశార్హః సర్వలోకనమస్కృతః।
అగ్నిదత్తశ్చ వై దివ్యో రథః కాంచనభూషణః॥ 8-22-59(55971)
అచ్ఛేద్యాః సర్వతో వీర వాజినశ్చ మనోజవాః।
ధ్వజశ్చ దివ్యో ద్యుతిమాన్వానరోపి భయంకరః॥ 8-22-60(55972)
కృష్ణశ్చ జగతః స్రష్టా రథం తమభిరక్షతి।
ఏభిస్త్రిభిరహం హీనో యుద్వుమిచ్ఛామి పాండవం॥ 8-22-61(55973)
అయం తు సదృశః శౌరేః శల్యః సమితిశోభనః।
సారథ్యం యది మే కుర్యాద్ద్రువస్తే విజయో భవేత్॥ 8-22-62(55974)
తస్య మే సారథిః శల్యో భవత్వసుకరః పరైః।
నారాచాన్గార్ధ్రపత్రాంశ్చ శకటాని వహంతు మే॥ 8-22-63(55975)
రథాశ్చ ముఖ్యా రాజేంద్ర యుక్తా వాజిభిరుత్తమైః।
ఆయాంతు పశ్చాత్సతతం మామేవ భరతర్షభ॥ 8-22-64(55976)
ఏవమభ్యధికః పార్థాద్భవిష్యామి గుణైరహం।
శల్యోప్యభ్యధికః కృష్ణాదర్జునాదపిచాప్యహం॥ 8-22-65(55977)
యథాఽశ్వహృదయం వేద దాశార్హః పరవీరహా।
తథా శల్యో విజానీతే హయజ్ఞానం మహారథః॥ 8-22-66(55978)
బాహువీర్యే సమో నాస్తి మద్రరాజస్య కశ్చన।
తథాఽస్త్రే మత్సమో నాస్తి కశ్చిదేవ ధనుర్ధరః॥ 8-22-67(55979)
తథా శల్యసమో నాస్తి హయజ్ఞానే హి కశ్చన।
సోఽయమభ్యధికః కృష్ణాద్భవిష్యతి రథో మమ॥ 8-22-68(55980)
ఏవం కృతే రథస్థోఽహం గుణైరభ్యధికోఽర్జునాత్।
విజయేయమహం సంఖ్యే ఫల్గునం కురుసత్తమ॥ 8-22-69(55981)
సముద్యాతుం న శక్ష్యంతి దేవా అపి సవాసవాః।
ఏతత్కృతం మహారాజ త్వయేచ్ఛామి పరంతప॥ 8-22-70(55982)
క్రియతామేష కామో మే మా వః కాలోఽత్యగాదయం।
ఏవం కృతే కృతం మహ్యం త్వయా సర్వం భవిష్యతి॥ 8-22-71(55983)
తతో ద్రక్ష్యసి సంగ్రామే యత్కరిష్యామి భారత।
సర్వథా పాండవాన్సంఖ్యే విజేష్యే వై సమాగతాన్॥ 8-22-72(55984)
న హి మే సమరే శక్తాః సముద్యాతుం సురాసురాః।
కిము పాండుసుతా రాజన్రణే మానుషయోనయః॥ 8-22-73(55985)
సంజయ ఉవాచ। 8-22-74x(4876)
ఏవముక్తస్తవ సుతః కర్ణేనాహవశోభినా।
సంపూజ్య సంప్రహృష్టాత్మా తతో రాధేయమబ్రవీత్॥ 8-22-74(55986)
దుర్యోధన ఉవాచ। 8-22-75x(4877)
ఏవమేతత్కరిష్యామి యథా త్వం కర్ణ మన్యసే।
సోపాసంగా రథాః సాశ్వాః స్వనుయాస్యంతి సంయుగే॥ 8-22-75(55987)
నారాచాన్గార్ధ్రపత్రాంశ్చ శకటాని వహంతు తే।
అనుయాస్యామ కర్ణ త్వాం వయం సర్వే చ పార్థివాః॥ 8-22-76(55988)
సంజయ ఉవాచ। 8-22-77x(4878)
ఏవముక్త్వా మహారాజ తవ పుత్రః ప్రతాపవాన్।
అభిగంయాబ్రవీద్రాజా మద్రరాజమిదం వచః॥ ॥ 8-22-77(55989)

ఇతి శ్రీమన్మహాభారతే కర్ణపర్వణి ద్వావింశోఽధ్యాయః॥ 22 ॥

Mahabharata - Karna Parva - Chapter Footnotes
8-22-1 స్వేన చ్ఛందేన ఇచ్ఛయా। ఆతతాయినః శస్త్రపాణేః॥
8-22-2 భద్రాం సుభద్రాం। బలిభృతః కరదాన్॥
8-22-4 అరక్షత ఘోషయాత్రాయాం। భరతాందుర్యోధనాదీన్॥
8-22-6 హతాస్తాడితాః। ప్రహతాశ్ఛిన్నావయవాః। విధ్వస్తాః వాహనేభ్యోఽధః పాతితాః॥
8-22-10 సహసా అకస్మాత్ సహస్రాక్షనిసృష్ట్యా చ శక్త్యా తేన స్మ వంచితాః ఇతి ఖ. పాఠః।
సహస్రాక్షనిసర్గేయ శక్త్యా తేన స్మ వంచితాః ఇతి ట.పాఠః॥
8-22-12 వృహస్పత్యుశనోమతే ఇతి ఝ.పాఠః తత్ర స్థితేనేతి శేషః॥
8-22-13 ప్రతీపకర్తారం శత్రూణాం ఛేత్తారం। ప్రవీరం ప్రకృష్టం వీరం॥
8-22-15 ఆల్యయికేషు ప్రాణసంకటేషు॥
8-22-17 అప్యపశ్యత। అపిః ప్రశ్నే॥
8-22-27 నిష్ఠా విపాకః॥
8-22-29 కర్ణశ్చ నీతిమానితి మన్యత ఇతి పూర్వేణాన్వయః॥
8-22-31 స్త్రీమధ్యమివ గాహంతే నిర్భయాః సేనాం మృద్రంతీత్యర్థః॥
8-22-32 నిమితాని ద్యూతాదీని ధర్మిష్ఠానీతివిపరీతలక్షణా। అధర్మిష్ఠానీత్యర్థః॥
8-22-34 ప్రాప్తాప్రాప్తవిచరణం యుక్తాయుక్తపరీక్షణం న కృతమిత్యన్వయః॥
8-22-43 జీవానామర్జునస్య చేతి ఖ.డ.పాఠః॥
8-22-44 కార్యస్య కర్తవ్యస్య పరకీయస్య భేదే వినాశే। లాఘవే శైఘ్ర్యే। సౌష్ఠవే కౌశలే॥
8-22-45 ప్రాణే శారీరబలే। శౌర్యే మానసబలే విజ్ఞానే అస్త్రశిక్షాయాం।
విక్రమే ఫలోపధానేఽస్త్రాణాం।
నిమిత్తజ్ఞానయోగే లక్షసంబంధావధారణే। ప్రాణస్థైర్యే చ వీర్యే చ ఇతి క.ఖ.ఙ.పాఠః॥
8-22-46 మహామాత్రం శ్రేష్ఠం॥
8-22-54 సిద్విర్మోక్షః। ఆత్మవతో జితచిత్తస్య॥
8-22-55 న భీమో విక్రమం సోఢుం ఇతి క.ఙ.పాఠః॥
8-22-22 ద్వావింశోఽధ్యాయః॥

www.sanatanadharm.com - play store app (sanatana dharm)

"Bharathiya Sanatana Dharm" and Sanatana Dharmam & Dharmo rakshati Rakshitha logo are our trademarks. Unauthorised use of "Sanatana Dharmam & Dharmo rakshoati Rakshitha" and the logo is not allowed. Copyright © sanatanadharm.com All Rights Reserved . Made in India.